Zelfrealisatie vs particulier opdrachtgeverschap
Te onteigenen landbouwgrond
In 2005 besluit de gemeente Venray een nieuw gebied te ontwikkelen aan de hand van particulier opdrachtgeverschap om zo de diversiteit van de nieuwe wijk te waarborgen. De eigenaar van het stuk land, waar de nieuwe wijk moet komen, beroept zich echter op zelfrealisatie en probeert zo de onteigening te voorkomen. Samen met een ontwikkelaar maakt de eigenaar een plan om de woningen te realiseren. Om tegemoet te komen aan de eis van particulier opdrachtgeverschap belooft de eigenaar grote inspraak voor de toekomstige bewoners van het gebied.
Ondanks deze belofte keurt de Kroon de onteigening goed. Het feit dat de toekomstige bewoners maatwerk zouden krijgen is onvoldoende omdat, zo oordeelt de Kroon, de keuze voor de architect en voor de aannemer ontbreekt.
De eigenaar laat het hier niet bij zitten en gaat naar de onteigeningsrechter. Verassend genoeg, geeft de rechter de eigenaar gelijk. De rechter stelt dat als de eigenaar bereid en in staat is de op zijn grond rustende bestemmingen te realiseren, onteigening niet noodzakelijk is. Wanneer de eigenaar andere plannen zou hebben, was onteigening wel mogelijk mits aan de plannen van de gemeente “in het publieke belang dringende behoefte bestaat.”
Weliswaar brengt de Kroon naar voren dat de architecten- en aannemerskeuze niet aanwezig is voor de toekomstige bewoners. Het verzuimt echter een degelijke motivatie te geven, waarom deze vorm van planvoering noodzakelijk is voor het publieke belang. De maatwerkoplossing, die de eigenaar samen met de ontwikkelaar voorstelt is volgens de rechter voldoende om de beoogde architectonische diversiteit te bewerkstelligen. Verschillende architecten en aannemers zijn zeker niet noodzakelijk om de beeldverwachting van het gebied te realiseren. Bovendien is het eisenpakket van de gemeente dermate strikt dat, zo oordeelt de rechter, de beoogde variatie nauwelijks realistisch is.
In de nieuwsbrief van Agrocount, waarin deze zaak wordt besproken sluiten de specialisten niet uit dat onteigening ten behoeve van particulier opdrachtgeverschap mogelijk is. De gemeente moet echter wel een goede motivatie brengen om het zware middel van onteigening toe te passen. En een creatieve grondeigenaar in samenwerking met een ontwikkelaar blijkt dan een lastige tegenstander.
Bron: www.cms-dsb.com, auteur: R.J. Lucassen juli 2005
